Thứ Năm, 15 tháng 5, 2014

Bình Định: Khó gỡ bỏ lò gạch thủ công

Thực hiện chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xóa bỏ lò gạch thủ công, tỉnh Bình Định đưa ra lộ trình đến cuối năm nay sẽ chấm dứt hoạt động đối với các lò nung thủ công trên địa bàn. Tuy nhiên, việc xóa bỏ và chuyển đổi các lò gạch thủ công ở đây đang rơi vào bế tắc.

Ô nhiễm và mất đất

Bình Định là một trong những địa phương có khá nhiều lò gạch thủ công hoạt động lâu năm. Những lò gạch này tập trung chủ yếu ở các huyện Tây Sơn mà tâm điểm là các xã Bình Nghi, Tây Xuân… Là “thủ phủ” sản xuất gạch với khoảng 942 lò sản xuất gạch ngói, trong đó có 930 lò gạch thủ công, những năm qua, nhiều diện tích đất nông nghiệp ở huyện Tây Sơn đã bị mất do hệ quả của việc khai thác đất làm nguyên liệu sản xuất gạch. Hàng năm, các lò gạch ở Tây Sơn cho ra lò hơn trăm triệu viên gạch, tương ứng với đó là một lượng đất khổng lồ bị khai thác, trong đó, không ít đất được khai thác từ những diện tích đất đang sản xuất nông nghiệp. Theo tính toán, mỗi năm, nghề sản xuất gạch ở đây cần hơn 90.000 m3 đất sét (tương đương 4,5 hecta đất) và 10.000 tấn than đá và không ít củi mồi….làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là đất nông nghiệp, làm thay đổi độ phì nhiêu của đồng ruộng; gây ô nhiễm môi trường…

Các lò gạch thủ công ở Tây Sơn, Bình Định vẫn nổi lửa dù sắp đến hạn tháo dỡ lò

Không chỉ “nuốt” đất nông nghiệp, các lò gạch này còn gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường và cảnh quan nơi đây. Hầu hết các lò gạch thủ công này nằm đan xen với khu dân cư nên tình trạng ô nhiễm không khí đang là vấn đề vô cùng nhức nhối. Chỉ tính riêng trên địa bàn xã Bình Nghi hiện có gần 200 cơ sở sản xuất gạch thủ công đang hoạt động tồn tại gần 20 năm nay, trong đó có 118 lò nằm sát khu dân cư. Tình trạng ô nhiễm đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống, sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, có những lò gạch ở cạnh trường học đã ảnh hưởng rất lớn đến việc dạy và học. Hơn thế, các lò gạch ở đây còn làm ảnh hưởng đến năng suất cây trồng của địa phương.

Cần cơ chế chuyển đổi

Theo lộ trình của UBND tỉnh Bình Định, đến cuối năm 2014, UBND tỉnh Bình Định sẽ thực hiện chấm dứt hoạt động đối với các lò nung thủ công nằm trong khu dân cư và đến hết năm 2015, sẽ chấm dứt hoạt động đối với các lò nung thủ công nằm ngoài khu dân cư hoặc trong các điểm sản xuất tập trung ngoài các cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Đến nay, qua công tác tuyên truyền, một số chủ cơ sở sản xuất gạch ngói ở Bình Định đã thông suốt chủ trương và thấy rõ được những tác hại của việc sản xuất gạch đất sét nung. Tuy nhiên, qua tìm hiểu thực tế, hiện nay bà con sản xuất gạch bằng đất sét nung trên địa bàn huyện còn nhiều lúng túng, khó khăn trong việc chuyển đổi sản xuất. Bởi lẽ, hơn 1000 lò gạch ngói ở Bình Định hiện nay đang giải quyết việc làm cho hơn 20.000 lao động tại địa phương, chủ yếu là hộ nghèo và cận nghèo. Việc xóa bỏ lò gạch này thì số lao động làm việc ở các lò gạch không có nghề để mưu sinh. UBND huyện Tây Sơn lên phương án tạo điều kiện cho Công ty May Tây Sơn và Siêu thị Phú Phong tiến hành tuyển lao động gửi đi đào tạo nghề và sẽ đưa về làm việc tại 2 cơ sở này. Tuy nhiên, đa số các lao động này đều đã lớn tuổi.

Ông Trần Viết Bảo - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Bình Định, cho biết: Trong thời gian qua, cùng với việc triển khai các giải pháp để xóa bỏ cơ sở sản xuất gạch ngói đất sét nung bằng lò thủ công, Sở Xây dựng Bình Định cũng đã làm việc và kêu gọi các nhà đầu tư vào lĩnh vực sản xuất vật liệu xây dựng không nung (VLXDKN) để dần thay thế. Tuy nhiên, việc thay đổi cả một thói quen sử dụng, xóa bỏ cả một hệ thống, số lượng lớn các lò gạch thủ công không phải là chuyện dễ… Đến nay, trên địa bàn tỉnh Bình Định chỉ có duy nhất HTX Đá Bình Đê là đơn vị sản xuất VLXDKN, còn lại 7-8 doanh nghiệp khác chỉ mới đăng ký chứ chưa triển khai.

Theo ông Đỗ Văn Sĩ - Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Sơn, khó khăn lớn nhất của địa phương hiện nay là chưa tìm được hướng giải quyết việc làm cho 8.000 lao động sau khi lò gạch thủ công bị tháo dỡ. Trước mắt trong năm 2014 này sẽ hỗ trợ khoảng 188 triệu đồng để giải tán toàn bộ số lò nằm xen kẽ trong khu dân cư.